Yazan/
Python'a ilk adım: kurulum ve ilk program kapak görseli

Python öğrenmeye başlamanın ilk adımı, bilgisayarınıza kurmak ve ilk programınızı çalıştırmaktır. Bu yazıda Python’un ne olduğunu, neden bu kadar popüler bir dil olduğunu, kurulumu adım adım nasıl yapacağınızı ve ilk “Merhaba Dünya” programınızı nasıl yazıp çalıştıracağınızı öğreneceksiniz.

Python Nedir?

Python, 1991 yılında Guido van Rossum tarafından geliştirilen, okunabilirliği ön planda tutan, genel amaçlı bir programlama dilidir. “Yorumlanan” (interpreted) bir dildir — yani yazdığınız kod, ayrı bir derleme adımına gerek kalmadan satır satır çalıştırılır. Bu da öğrenme sürecini hızlandırır: kodu yazar yazmaz sonucu görebilirsiniz.

Python bugün veri bilimi, yapay zeka, web geliştirme, otomasyon ve akademik araştırma gibi çok farklı alanda kullanılıyor. Üniversitelerin mühendislik, istatistik ve bilgisayar bilimi bölümlerinde ilk öğretilen dillerden biri olmasının nedeni de bu: hem basit hem de gerçek dünyada karşılığı olan bir dil.

Neden Python ile Başlamalısınız?

  • Sade sözdizimi: Python kodu, İngilizce cümlelere yakın okunur; süslü parantez veya noktalı virgül zorunluluğu yoktur.
  • Geniş topluluk: Karşılaştığınız hemen her hatanın bir çözümü internette zaten yazılmıştır.
  • Çok yönlülük: Aynı dille hem küçük bir otomasyon scripti hem de bir yapay zeka modeli yazabilirsiniz.

Python’u Bilgisayarınıza Kurma

Kurulum için resmi kaynak her zaman python.org/downloads adresidir. Üçüncü parti sitelerden indirme yapmayın.

Windows’ta Kurulum

  1. python.org/downloads adresine gidin, “Download Python” butonuna tıklayın.
  2. İndirilen .exe dosyasını çalıştırın.
  3. En kritik adım: kurulum ekranının en altındaki “Add python.exe to PATH” kutucuğunu mutlaka işaretleyin. İşaretlemezseniz, terminalden python yazdığınızda “tanınmıyor” hatası alırsınız.
  4. “Install Now” ile kurulumu tamamlayın.

macOS’ta Kurulum

python.org/downloads adresinden macOS yükleyicisini (.pkg) indirip çalıştırın ve ekrandaki adımları izleyin. Kurulum sonrası Terminal’i açıp doğrulama yapın.

Linux’ta Kurulum

Çoğu Linux dağıtımında Python zaten kuruludur. Terminal üzerinden python3 --version yazarak kontrol edebilir, eksikse dağıtımınızın paket yöneticisiyle (ör. sudo apt install python3) kurabilirsiniz.

Kurulumu Doğrulama

Kurulumdan sonra terminali (Windows’ta Komut İstemi/PowerShell, Mac/Linux’ta Terminal) açın ve şunu yazın:

python --version
# veya bazı sistemlerde:
python3 --version

Ekranda Python 3.x.x gibi bir sürüm numarası görüyorsanız kurulum başarılı demektir.

Kod Yazmak İçin Bir Ortam Seçin

Python kodunu herhangi bir metin editöründe yazabilirsiniz, ama işinizi kolaylaştıran araçlar (IDE / kod editörü) kullanmanızı öneririz:

  • Visual Studio Code (VS Code): Ücretsiz, hafif, Python eklentisiyle güçlü bir seçenek. Çoğu üniversite dersinde tercih edilir.
  • Thonny: Tamamen yeni başlayanlar için tasarlanmış, sade arayüzlü bir Python editörü.
  • PyCharm Community: Daha büyük projeler için gelişmiş özellikler sunan ücretsiz bir IDE.

Bu seride VS Code veya Thonny kullanmanızı öneriyoruz; ikisi de kurulumu dakikalar içinde tamamlanan, öğrenciler için uygun araçlardır.

İlk Python Programınızı Yazma: “Merhaba Dünya”

Seçtiğiniz editörde yeni bir dosya oluşturun ve adını merhaba.py koyun (.py uzantısı, dosyanın bir Python programı olduğunu belirtir). İçine şu tek satırı yazın:

print("Merhaba, Dünya!")

print(), parantez içine verdiğiniz metni ekrana yazdıran hazır bir Python fonksiyonudur. Metinleri her zaman tırnak işareti ("..." veya '...') içine almanız gerekir.

Python Dosyalarını Çalıştırma

Bir Python dosyasını çalıştırmanın iki yaygın yolu vardır:

1. Terminal / komut satırından: dosyanın bulunduğu klasöre gidin ve şunu yazın:

python merhaba.py

2. IDE üzerinden: VS Code, Thonny gibi editörlerde genellikle bir “Run” (▶) butonu bulunur; dosyayı açıp bu butona basmanız yeterlidir.

Her iki yöntemde de terminalde Merhaba, Dünya! yazısını gördüyseniz, tebrikler — ilk Python programınızı başarıyla çalıştırdınız.

Yaygın Kurulum Hataları ve Çözümleri

  • “‘python’ is not recognized…” hatası (Windows): Kurulum sırasında “Add python.exe to PATH” kutusunu işaretlemediniz. Çözüm: Python’u kaldırıp PATH kutusunu işaretleyerek yeniden kurun.
  • Mac/Linux’ta “python” değil “python3” gerekiyor: Bu sistemlerde eski Python 2 hâlâ “python” adıyla önceden kurulu olabilir. Güncel Python 3 için python3 komutunu kullanın.
  • pip nedir? pip, Python paketlerini (ek kütüphaneleri) kurmanızı sağlayan araçtır ve Python ile birlikte otomatik kurulur. pip --version yazarak kontrol edebilirsiniz.

Özet

Bu yazıda Python’un ne olduğunu, işletim sisteminize göre nasıl kurulacağını, bir kod editörü seçmenin önemini ve print() ile ilk programınızı nasıl yazıp çalıştıracağınızı öğrendiniz. Bir sonraki yazıda değişkenler ve veri tiplerine geçiyoruz.

Şimdi Sen Dene

Görev: Yeni bir .py dosyası oluşturun ve kendi adınızı ve bölümünüzü ekrana yazdıran bir program yazın. İpucu: print() içine birden fazla bilgiyi virgülle ayırarak verebilirsiniz.

Örnek bir çözümü görmek için tıklayın
print("Ad Soyad: Ayşe Yılmaz")
print("Bölüm: Bilgisayar Mühendisliği")

Not: Her print() çağrısı ekrana yeni bir satır olarak yazılır. İsterseniz tek bir print() içinde virgülle ayırarak da yazabilirsiniz: print("Ad Soyad:", "Ayşe Yılmaz")

Kendini Test Et

1. Python “yorumlanan” (interpreted) bir dildir. Bu ne anlama gelir?

Cevabı gör

Kodun, ayrı bir derleme (compile) adımına gerek kalmadan satır satır çalıştırıldığı anlamına gelir. Bu sayede kodu yazar yazmaz sonucunu görebilirsiniz.

2. Windows’ta kurulum sırasında “Add python.exe to PATH” kutusunu işaretlemezseniz ne olur?

Cevabı gör

Terminalde python yazdığınızda sistem komutu tanımaz ve “‘python’ is not recognized” gibi bir hata verir, çünkü Python’un çalıştırılabilir dosyasının yolu sisteme tanıtılmamıştır.

3. print("Merhaba") satırını çalıştırdığınızda terminalde ne görürsünüz?

Cevabı gör

Merhaba yazısı, tırnak işaretleri olmadan ekrana yazdırılır.

Related Posts

Scroll to Top